Smjestimo trokut A B C ABC A B C u koordinatni sustav kao na slici.
Jednadžba pravca A B AB A B je: y = − a b x + a y=-\frac abx+a y = − b a x + a , pa točka M M M ima koordinate M ( x , − a b x + a ) M\left(x,-\frac abx+a\right) M ( x , − b a x + a ) .
Računamo udaljenosti:
d 2 ( A , M ) = ( b − x ) 2 + ( − a b x + a ) 2 = b 2 − 2 b x + x 2 + ( a x b ) 2 − 2 a 2 x b + a 2 , d 2 ( B , M ) = x 2 + ( − a b x + a − a ) 2 = x 2 + ( a x b ) 2 , d 2 ( C , M ) = x 2 + ( − a b x + a ) 2 = x 2 + ( a x b ) 2 − 2 a 2 x b + a 2 . \begin{aligned} d^2(A,M)&=(b-x)^2+\left(-\frac abx+a\right)^2\\ &=b^2-2bx+x^2+\left(\frac{ax}{b}\right)^2-\frac{2a^2x}{b}+a^2, \\[4pt] d^2(B,M)&=x^2+\left(-\frac abx+a-a\right)^2\\ &=x^2+\left(\frac{ax}{b}\right)^2, \\[4pt] d^2(C,M)&=x^2+\left(-\frac abx+a\right)^2\\ &=x^2+\left(\frac{ax}{b}\right)^2-\frac{2a^2x}{b}+a^2. \end{aligned} d 2 ( A , M ) d 2 ( B , M ) d 2 ( C , M ) = ( b − x ) 2 + ( − b a x + a ) 2 = b 2 − 2 b x + x 2 + ( b a x ) 2 − b 2 a 2 x + a 2 , = x 2 + ( − b a x + a − a ) 2 = x 2 + ( b a x ) 2 , = x 2 + ( − b a x + a ) 2 = x 2 + ( b a x ) 2 − b 2 a 2 x + a 2 .
Slijedi
d 2 ( A , M ) + d 2 ( B , M ) − d 2 ( C , M ) = b 2 − 2 b x + x 2 + ( a x b ) 2 − 2 a 2 x b + a 2 + x 2 + ( a x b ) 2 − x 2 − ( a x b ) 2 + 2 a 2 x b − a 2 = b 2 − 2 b x + x 2 + ( a x b ) 2 . \begin{aligned} d^2(A,M)+d^2(B,M)-d^2(C,M) &=b^2-2bx+x^2+\left(\frac{ax}{b}\right)^2-\frac{2a^2x}{b}+a^2\\ &\quad+x^2+\left(\frac{ax}{b}\right)^2-x^2-\left(\frac{ax}{b}\right)^2+\frac{2a^2x}{b}-a^2\\ &=b^2-2bx+x^2+\left(\frac{ax}{b}\right)^2. \end{aligned} d 2 ( A , M ) + d 2 ( B , M ) − d 2 ( C , M ) = b 2 − 2 b x + x 2 + ( b a x ) 2 − b 2 a 2 x + a 2 + x 2 + ( b a x ) 2 − x 2 − ( b a x ) 2 + b 2 a 2 x − a 2 = b 2 − 2 b x + x 2 + ( b a x ) 2 .
Prema uvjetu zadatka je
b 2 − 2 b x + x 2 + ( a x b ) 2 = 1 4 ( a 2 + b 2 ) ⇔ x 2 ( 1 + a 2 b 2 ) − 2 b x + 3 4 b 2 − 1 4 a 2 = 0. \begin{aligned} &b^2-2bx+x^2+\left(\frac{ax}{b}\right)^2=\frac14(a^2+b^2)\\ &\Leftrightarrow\quad x^2\left(1+\frac{a^2}{b^2}\right)-2bx+\frac34b^2-\frac14a^2=0. \end{aligned} b 2 − 2 b x + x 2 + ( b a x ) 2 = 4 1 ( a 2 + b 2 ) ⇔ x 2 ( 1 + b 2 a 2 ) − 2 b x + 4 3 b 2 − 4 1 a 2 = 0.
Rješenja ove kvadratne jednadžbe su:
x 1 , 2 = 2 b ± 4 b 2 − 4 ( 1 + a 2 b 2 ) ( 3 4 b 2 − 1 4 a 2 ) 2 ( 1 + a 2 b 2 ) . x_{1,2}=\frac{2b\pm\sqrt{4b^2-4\left(1+\frac{a^2}{b^2}\right)\left(\frac34b^2-\frac14a^2\right)}}{2\left(1+\frac{a^2}{b^2}\right)}. x 1 , 2 = 2 ( 1 + b 2 a 2 ) 2 b ± 4 b 2 − 4 ( 1 + b 2 a 2 ) ( 4 3 b 2 − 4 1 a 2 ) .
Pojednostavnimo izraz ispod korijena:
4 b 2 − 4 ( 1 + a 2 b 2 ) ( 3 4 b 2 − 1 4 a 2 ) = 4 b 2 − 4 ( 3 4 b 2 − 1 4 a 2 + 3 a 2 4 − a 4 4 b 2 ) = b 2 − 2 a 2 + a 4 b 2 = ( b − a 2 b ) 2 \begin{aligned} &4b^2-4\left(1+\frac{a^2}{b^2}\right)\left(\frac34b^2-\frac14a^2\right)\\ &=4b^2-4\left(\frac34b^2-\frac14a^2+\frac{3a^2}{4}-\frac{a^4}{4b^2}\right)\\ &=b^2-2a^2+\frac{a^4}{b^2}=\left(b-\frac{a^2}{b}\right)^2 \end{aligned} 4 b 2 − 4 ( 1 + b 2 a 2 ) ( 4 3 b 2 − 4 1 a 2 ) = 4 b 2 − 4 ( 4 3 b 2 − 4 1 a 2 + 4 3 a 2 − 4 b 2 a 4 ) = b 2 − 2 a 2 + b 2 a 4 = ( b − b a 2 ) 2
Slijedi da su rješenja oblika x 1 , 2 = 2 b ± ( b − a 2 b ) 2 ( 1 + a 2 b 2 ) x_{1,2}=\frac{2b\pm\left(b-\frac{a^2}{b}\right)}{2\left(1+\frac{a^2}{b^2}\right)} x 1 , 2 = 2 ( 1 + b 2 a 2 ) 2 b ± ( b − b a 2 ) . Prvo rješenje je
x 1 = b 2 + a 2 b 2 b 2 + a 2 b 2 = b 2 . x_1=\frac{\frac{b^2+a^2}{b}}{2\frac{b^2+a^2}{b^2}}=\frac b2. x 1 = 2 b 2 b 2 + a 2 b b 2 + a 2 = 2 b .
Zaključujemo da se točka M M M nalazi se u polovištu hipotenuze.
Drugo rješenje je
x 2 = 3 b 2 − a 2 b 2 b 2 + a 2 b 2 = b ( 3 b 2 − a 2 ) 2 ( b 2 + a 2 ) x_2=\frac{\frac{3b^2-a^2}{b}}{2\frac{b^2+a^2}{b^2}}=\frac{b(3b^2-a^2)}{2(b^2+a^2)} x 2 = 2 b 2 b 2 + a 2 b 3 b 2 − a 2 = 2 ( b 2 + a 2 ) b ( 3 b 2 − a 2 )
i ono mora zadovoljavati uvjet 0 ≤ x 2 ≤ b 0\le x_2\le b 0 ≤ x 2 ≤ b , odnosno 0 ≤ b ( 3 b 2 − a 2 ) 2 ( b 2 + a 2 ) ≤ b 0\le\frac{b(3b^2-a^2)}{2(b^2+a^2)}\le b 0 ≤ 2 ( b 2 + a 2 ) b ( 3 b 2 − a 2 ) ≤ b . Slijedi:
0 ≤ b ( 3 b 2 − a 2 ) 2 ( b 2 + a 2 ) ⇒ 3 b 2 − a 2 ≥ 0 ⇒ tan α = a b ≤ 3 ⇒ α ≤ 60 ∘ 0\le\frac{b(3b^2-a^2)}{2(b^2+a^2)}\ \Rightarrow\ 3b^2-a^2\ge0\ \Rightarrow\ \tan\alpha=\frac ab\le\sqrt3\ \Rightarrow\ \alpha\le60^\circ 0 ≤ 2 ( b 2 + a 2 ) b ( 3 b 2 − a 2 ) ⇒ 3 b 2 − a 2 ≥ 0 ⇒ tan α = b a ≤ 3 ⇒ α ≤ 6 0 ∘ .
b ( 3 b 2 − a 2 ) 2 ( b 2 + a 2 ) ≤ b ⇒ 3 b 2 − a 2 ≤ 2 ( b 2 + a 2 ) ⇒ tan α = a b ≥ 3 3 ⇒ α ≥ 30 ∘ \frac{b(3b^2-a^2)}{2(b^2+a^2)}\le b\ \Rightarrow\ 3b^2-a^2\le2(b^2+a^2)\ \Rightarrow\ \tan\alpha=\frac ab\ge\frac{\sqrt3}{3}\ \Rightarrow\ \alpha\ge30^\circ 2 ( b 2 + a 2 ) b ( 3 b 2 − a 2 ) ≤ b ⇒ 3 b 2 − a 2 ≤ 2 ( b 2 + a 2 ) ⇒ tan α = b a ≥ 3 3 ⇒ α ≥ 3 0 ∘ .
Ako označimo α = arctan ( a / b ) \alpha=\arctan(a/b) α = arctan ( a / b ) , dva različita rješenja postoje za 30 ∘ ≤ α ≤ 60 ∘ 30^\circ\le\alpha\le60^\circ 3 0 ∘ ≤ α ≤ 6 0 ∘ i α ≠ 45 ∘ \alpha\ne45^\circ α = 4 5 ∘ . Za α = 45 ∘ \alpha=45^\circ α = 4 5 ∘ oba se rješenja podudaraju s polovištem hipotenuze. Koordinate drugog rješenja, kada ono leži na hipotenuzi, jesu
M ( b ( 3 b 2 − a 2 ) 2 ( b 2 + a 2 ) , a ( 3 a 2 − b 2 ) 2 ( b 2 + a 2 ) ) . M\left(\frac{b(3b^2-a^2)}{2(b^2+a^2)},\frac{a(3a^2-b^2)}{2(b^2+a^2)}\right). M ( 2 ( b 2 + a 2 ) b ( 3 b 2 − a 2 ) , 2 ( b 2 + a 2 ) a ( 3 a 2 − b 2 ) ) .